Việt Báo Việt Nam PDA


Quỹ bình ổn giá xăng dầu: "Bỏ thì thương, vương thì tội"

Thứ tư, 31 Tháng một 2018, 14:22 GMT+7

Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện nay có thực sự đem lại lợi ích cho người dân hay đang làm tổn hại đến an sinh xã hội? Liệu có nên tiếp tục duy trì Quỹ bình ổn nữa hay không? là vấn đề đang gây tranh cãi nhiều trong dư luận trong suốt một thời gian dài qua.

http://a9.vietbao.vn/http://a9.vietbao.vn/images/vn999/65/2018/01/20180119-xang-e5-va-cac-loai-dau-dong-loat-tang-gia-trong-chieu-nay-1.jpg

Nghị định số 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu đã quy định rõ nguyên tắc trích lập, sử dụng và quản lý Quỹ BOG. Cụ thể, Quỹ BOG được thực hiện khi giá cơ sở cao hơn giá bán lẻ hiện hành hoặc việc tăng giá ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân.

Nghị định này cũng quy định, Chính phủ quyết định Quỹ BOG xăng dầu trong nước và giao cho Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính triển khai thực hiện các biện pháp BOG trong thời hạn áp dụng biện pháp BOG.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại Việt Nam được thực hiện năm 2009, cùng lúc với cơ chế cho doanh nghiệp tự định giá bán lẻ xăng dầu trong phạm vi giá cơ sở có biến động ở biên độ nhất định. Nguồn hình thành quỹ được trích lập từ giá bán lẻ xăng dầu và để lại tại doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu. Quỹ được hạch toán riêng và chỉ sử dụng vào mục đích bình ổn giá theo chỉ đạo của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện và đến thời điểm hiện nay, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về tính thực tế của quỹ này, và cho rằng quỹ đang đóng vai trò "vô thưởng vô phạt" khi chỉ thực sự phát huy tác dụng nếu giá xăng dầu tăng mạnh. Nhưng ngược lại, khi giá giảm sâu trong nhiều thời điểm, quỹ này cũng "tước đi" cơ hội mua xăng dầu với giá rẻ hơn của người tiêu dùng khi được trích lập mỗi lít sản phẩm 300 đồng. Trong khi đó, quỹ lại cần có nguồn dự trữ cực lớn, dễ gây tâm lý không đồng thuận bởi lạm thu lớn để tạo nguồn quỹ "khủng".

Đặc biệt, sau khi xăng RON92 chính thức được “khai tử” từ đầu tháng 1.2018, 2 mặt hàng được lưu hành chính trên thị trường bao gồm xăng sinh học E5 RON92 và xăng khoáng RON95. Tuy nhiên, qua hai kỳ điều hành đầu tiên của năm 2018, giá xăng RON95 liên tục tăng giá mạnh chạm gần con số 21.000 đồng/lít.

Sự tăng giá của RON 95 đã khiến cho giá bán xăng RON95 cao hơn nhiều so với xăng sinh học E5 RON92 từ 1.850 - 2.050 đồng/lít. Nguyên nhân chủ yếu do giá xăng E5 RON92 đang được chi sử dụng Quỹ bình ổn giá (BOG) trong khi giá xăng RON95 điều hành theo thị trường, không sử dụng BOG và điều chỉnh tăng giá theo giá thế giới.

Điều này dấy lên nghi vấn cơ quan điều hành muốn tạo cách biệt như vậy để xăng E5 được tiêu thụ mạnh hơn. Đồng thời, việc RON95 không được chi sử dụng Quỹ bình ổn giá cũng như không được công bố giá cơ sở như E5 hay RON92 trước đây khiến nhiều người e ngại tính minh bạch trong việc điều hành giá.

Thực tế thì vấn đề Quỹ bình ổn giá xăng dầu có thực sự đem lại lợi ích cho người dân hay đang làm tổn hại đến an sinh xã hội? liệu có nên tiếp tục duy trì Quỹ bình ổn nữa hay không? đã là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong thời gian dài qua.

Và mới đây nhất trong kết luận của Kiểm toán Nhà nước vừa được công bố cuối tháng 1/2018, khẳng định việc trích lập, quản lý và sử dụng quỹ bình ổn giá (BOG) theo Nghị định 83 là cần thiết. Bởi quỹ BOG đóng vai trò là một trong những công cụ để Nhà nước điều tiết giá xăng dầu trong nước trong trường hợp xăng dầu thế giới có biến động.

Tuy nhiên theo Kiểm toán Nhà nước, việc trích quỹ BOT vẫn còn nhiều bất cập. Cụ thể, khi giá cơ sở tăng so với kỳ trước điều hành giá vẫn thực hiện trích quỹ và chi quỹ BOG. Như vậy với cách điều hành giá theo quy định hiện hành sẽ làm cho giá xăng dầu vẫn tăng sau khi thực hiện điều hành giá và thực tế nhiều doanh nghiệp đầu mối vẫn còn tồn quỹ BOG với giá trị lớn sau khi điều chỉnh tăng giá.

Để khắc phục tình trạng này, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị chỉ trích quỹ BOG khi giá giảm để giá vẫn ổn định (bình ổn giá) và tạo nguồn cho quỹ, khi giá tăng không trích (để không làm tăng giá – đạt mục đích bình ổn giá) và sẽ dùng quỹ bình ổn để bù đắp, khi thiếu quỹ khi đó mới tăng giá.

“Tuy nhiên, cũng cần phải cân đối mức chi sử dụng quỹ không nên ở mức quá cao, thời gian chi không nên kéo dài, vì điều này sẽ dẫn đến giá bán trong nước thoát ly giá thế giới, nhanh cạn quỹ và khi đó buộc phải tăng giá”, Kiểm toán Nhà nước nêu rõ.

Thực tế phần lớn thời gian trong năm 2015, 2016, giá bán các mặt hàng xăng dầu vẫn nằm trong trạng thái Nhà nước áp dụng biện pháp bình ổn giá (Quỹ thời gian bình ổn chiếm từ 37 – 76%, tuỳ mặt hàng trong giai đoạn 2015 – 2016), đơn cử năm 2016, mặt hàng xăng: tổng quỹ thời gian áp dụng chi sử dụng quỹ BOG là 253 ngày, mức chi cao nhất là 1.047 đồng/lít, cá biệt có thời gian chi sử dụng quỹ BOG kéo dài tới 60 ngày với mức chi là 639 đồng/lít.

Mặt khác theo số liệu về quỹ BOG tại 10 thương nhân đầu mối được kiểm toán thì có 3/10 đầu mối có số dư quỹ BOG âm.

Đại diện Bộ Công Thương cũng khẳng định có thể bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhưng cần lựa chọn thời điểm thích hợp để quyết định. Trước đó, trao đổi với báo chí mới đây tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải cũng bày tỏ quan điểm riêng của bản thân là không muốn dùng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, nhưng về phần Bộ Công Thương thì vẫn đang trong quá trình xem xét. Thứ trưởng Hải cho rằng tại thời điểm hiện nay, Quỹ BOG là phù hợp vì theo đúng tinh thần, nội dung của Nghị định 83.

"Quỹ bình ổn giá xăng dầu không phải tiền của Nhà nước hay bất cứ doanh nghiệp nào, đây chính là phần trích trong Quỹ bình ổn này để khi có sự tăng giá đột ngột ở nước ngoài thì chúng ta tránh được những cú sốc cho người tiêu dùng, cho các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh", Thứ trưởng cho hay.

Nhìn nhận về hoạt động của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, PGs.Ts. Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế (Khoa Tài chính Quốc tế – Học viện Tài chính), đánh giá cách thức điều hành và sử dụng Quỹ BOG xăng dầu hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập do phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của nhà quản lý. 

Theo ông Thịnh, việc KTNN tìm ra nhiều bất cập trong chi tiêu của Quỹ BOG cũng là bình thường vì vấn đề này nhiều người đã biết và nói mãi. “Một khi còn Quỹ BOG xăng dầu và Nhà nước vẫn độc quyền trong kinh doanh xăng dầu, rõ ràng sẽ còn nhiều vấn đề”.

Đặc biệt, nghi ngại nhất hiện nay là tính minh bạch trong chi tiêu Quỹ BOG. Ông Thịnh đánh giá việc trích Quỹ ra bao nhiêu phụ thuộc vào yếu tố chủ quan của cơ quan quản lý, dẫn tới nếu người quản lý công tâm thì sai sót sẽ ít; còn thiếu công tâm, tính toán không chuẩn xác, tất nhiên Quỹ sẽ chi tiêu bất hợp lý.

Cho rằng không chỉ người tiêu dùng bức xúc, mà các DN đầu mối kinh doanh xăng dầu nhiều khi cũng bất bình. DN mua xăng dầu ở nước ngoài theo kỳ hạn tối thiểu 3 tháng, hoặc 6 tháng đến 1 năm. DN dự toán giá xăng dầu quốc tế lên hay xuống, từ đó đặt mua, theo đó việc hưởng lợi ích ít hay nhiều trở thành bài toán đối với Quỹ BOG.

Cụ thể, việc xả hay trích Quỹ tác động đến giá bán xăng dầu trên thị trường nội địa. Vì vậy, dễ gây nên bức xúc cho người sử dụng xăng dầu cũng như DN xăng dầu đầu mối.

Trước câu hỏi có nên bỏ Quỹ, ông Thịnh cho rằng nói đi cũng phải nói lại, trong hoàn cảnh hiện nay, việc sử dụng Quỹ BOG xăng dầu có lẽ là phương thức hợp lý. Vì thực sự xăng dầu là ngành rất quan trọng, ngành mũi nhọn quyết định đến năng lực sản xuất kinh doanh, bình ổn trong xã hội. Do vậy, việc duy trì Quỹ cần thiết cho điều hành vì lúc cần có thể dùng tiền trong Quỹ để bù đắp, dư thừa có thể trích vào Quỹ, tạo sự ổn định nhất định về giá xăng dầu. Tuy nhiên, muốn duy trì cần phải công khai, minh bạch.

Còn theo TS Nguyễn Minh Phong - một chuyên gia từng nhiều lần lên tiếng đề xuất bỏ hẳn quỹ bình ổn giá - cho rằng: “Nói bất ổn, bất cập là còn nhẹ đấy. Thứ nhất, quỹ bình ổn giá xăng dầu thực sự không giống ai cả. Thời xưa chúng ta có quỹ bình ổn dùng cho cả nước, lấy lãi của mặt hàng này để bù các mặt hàng khác nhưng riêng quỹ bình ổn giá xăng dầu thì “ông này” chả giống ai cả”.

Nói thêm về những bất cập của quỹ bình ổn giá xăng dầu, ông Phong cho rằng: “Quỹ bình ổn này có nguồn tiền là từ người tiêu dùng, lấy tiền của người tiêu dùng trả cho người tiêu dùng nhưng lại qua một loạt cơ chế phức tạp, rất dễ thất thoát vì không hình thành quỹ tập trung mà chỉ là ghi sổ rồi báo cáo thôi, rất khó kiểm soát”.

“Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn không bình đẳng ở chỗ, ông chỉ đạo nay xả đi bằng từng này nhưng đó là về mặt lý trí của ông quản lý, nhưng 11 ông đầu mối lại khác nhau, không thể đồng bộ được, xin cho là rất mệt. Cuối cùng, như tôi đã nói đây vẫn tiền của dân và trả qua lại như vậy dân chẳng có lợi gì. Ngay cả thị trường cũng không có lợi bởi việc xả và trích quỹ làm cho giá xăng dầu méo mó, không đúng với giá thị trường nữa. Quỹ này nên dẹp từ lâu rồi” - ông Phong nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Vinh Phú- nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội cũng cho rằng: “Cơ quan quản lý cứ bảo công bố thông tin của Quỹ BOG trên trang web nhưng không ai biết, trong khi bản chất là lấy tiền của người mua xăng dầu để BOG cho người mua xăng dầu, chưa kể mục tiêu BOG đang bị “méo mó”. Điều chỉnh giá xăng dầu, tự nhiên tích lũy mấy nghìn tỷ đồng, vậy ai giám sát? Rõ ràng điều này hiện nay rất tù mù”.

Vì vậy, ông Phú kiến nghị: “Không nên tiếp tục duy trì Quỹ BOG xăng dầu, thậm chí cùng với việc bỏ quỹ này, cần bỏ luôn lợi nhuận định mức, kinh doanh lời ăn, lỗ chịu. Chúng ta nên làm cuộc tổng kiểm tra “sức khỏe” toàn ngành xăng dầu vì còn rất nhiều “bệnh” như độc quyền, chi hoa hồng...”.

Thậm chí, có ý kiến cho rằng QBO giá xăng dầu nói là lập ra để bình ổn giá vì người dân nhưng thực tế việc điều hành quỹ hiện không có đại diện người dân nào cả. Người dân không biết việc điều hành Quỹ Bình ổn giá xăng dầu hiện ra làm sao, việc công khai minh bạch như thế nào cả. Cho nên Nghị định 83 cần được bổ sung, hoàn chỉnh cho phù hợp với thực tế.

Quỹ bình ổn xăng dầu của Petrolimex còn 2.953 tỷ đồng

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)​ cho biết, số dư Quỹ bình ổn (BOG) ước tính đến trước 15 giờ ngày 19/1/2018 của doanh nghiệp này là 2.953 tỷ đồng.

Như vậy, so với kỳ công bố ngày 4/1 là 3.024 tỷ đồng, quỹ của doanh nghiệp này giảm 71 tỷ đồng, còn so với ngày 20/12/2017) là 3.105 tỷ đồng, mức giảm là 152 tỷ đồng.

Trước đó, liên bộ đã công bố giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu, theo đó từ 15 giờ ngày 19/1, xăng E5 RON92 tăng 429 đồng/lít, dầu diesel 0,05S tăng 430 đồng/lít, dầu hỏa tăng 448 đồng/lít, dầu mazút 3,5S tăng 148 đồng/kg.

Liên quan đến Quỹ bình ổn, theo liên bộ Công Thương-Tài chính, mức chi sử dụng vẫn giữ nguyên so với kỳ công bố ngày 4/1. Cụ thể, chi cho xăng E5 RON92 là 857 đồng/lít, dầu diesel là 400 đồng/lít, dầu hỏa là 460 đồng/lít và dầu mazút là 150 đồng/kg.

Như vậy, giá bán lẻ xăng E5 RON 92 từ 15 giờ ngày 19/1 sẽ có mức trần mới là 18.672 đồng/lít, dầu diesel 0,05S là 15.959 đồng/lít, dầu hỏa là 14.560 đồng/lít và dầu mazút 3,5S có mức trần là 12.765 đồng/kg.

Tại kỳ điều chỉnh gần đây (ngày 4/1), liên bộ quyết định tăng mức chi Quỹ bình ổn giá với mặt hàng xăng E5 RON 92 thêm 311 đồng một lít so với kỳ trước, lên mức 857 đồng để giữ nguyên giá bán lẻ mặt hàng này và xăng E5 vẫn giữ nguyên mức trần là 18.243 đồng một lít.

Tuy nhiên, giá bán các mặt hàng dầu được điều chỉnh, trong đó dầu diesel 0,05S tăng 360 đồng một lít, dầu hỏa tăng 495 đồng/lít, dầu mazút 3,5S tăng 235 đồng/kg. 



E-mail to friend Email bài viết này


Các bài viết khác:

Tiếp theo >>


Tìm Kiếm: 

^ Về đầu trang | Viet Bao RSS | Dự Báo Thời Tiết | Lịch TV | Liên Hệ - Contact - Quảng Cáo


Copyright©2007 Viet Bao Viet Nam Mobile (xHTML Mobile version), thử nghiệm phần mềm pda.vietbao.vn 1.0