Việt Báo Việt Nam PDA


Thống kê kinh tế ngầm: Quá tốt nhưng mà....khó

Thứ năm, 11 Tháng một 2018, 09:51 GMT+7

Để thống kê, quản lý được kinh tế ngầm thì mọi cơ chế, chính sách cho tới công tác quản lý cũng phải hết "ngầm"...

Thống kê thế nào?

Chuyên gia kinh tế, TS Đinh Thế Hiển đánh giá cao chủ trương chỉ đạo của Chính phủ liên quan tới chỉ đạo xây dựng Đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát để biên soạn số liệu thống kê phản ánh đầy đủ, toàn diện hơn quy mô của nền kinh tế bao gồm cả phần kinh tế ngầm, phi chính thức, tự cung, tự cấp, tự tiêu.


Thong ke kinh te ngam: Qua tot nhung ma....kho
Phương pháp khoa học nào thống kê được kinh tế ngầm?

Như vậy, đây là lần đầu tiên có một Đề án nhắc tới kinh tế ngầm. Theo ông Hiển, để hoàn thiện được Đề án này, Bộ KH-ĐT chắc sẽ gặp không ít khó khăn.

Thứ nhất, về tên gọi của Đề án, là "thống kê... kinh tế ngầm". Với tên gọi này, Bộ KH-ĐT sẽ phải có những số liệu thì mới thống kê được. Theo ông Hiển, đây là cái khó nhất vì đã là "ngầm" thì làm sao có cái gì công khai, rõ ràng để mà thống kê.

Mặt khác, đối với cả những thành phần không phải kinh tế ngầm thì việc thống kê tại Việt Nam cũng đang bộc lộ rất nhiều vấn đề bất cập.

Chỉ riêng cách tính GDP cũng mỗi nơi một số liệu. Nợ công cũng vậy, trong nước thì cho rằng nợ công vẫn an toàn, còn các tổ chức thế giới lại cảnh báo nợ công Việt Nam đã vượt trần cho phép...

Trong trường hợp này, Bộ KH-ĐT có thể đưa ra được phương pháp khoa học phù hợp với bối cảnh của Việt Nam để có thể ước lượng được kinh tế ngầm hay không?

"Ở nước ngoài, họ có thể thống kê được kinh tế ngầm bởi đó là một nền kinh tế thị trường, mọi thông tin, số liệu về nền kinh tế đều rất rõ ràng, công khai, minh bạch. Do đó, chỉ cần thực hiện một vài biện pháp kỹ thuật là họ đã thống kê được ngay kinh tế ngầm.

Tuy nhiên ở Việt Nam, việc thống kê được kinh tế ngầm là thách thức rất lớn. Chỉ riêng việc thực hiện thống kê số liệu xuất, nhập khẩu qua đường tiểu ngạch thôi mà còn chưa làm được, vậy thì làm sao thống kê được kinh tế ngầm", ông Hiển nói.

Thứ hai, ông Hiển cho biết, khái niệm kinh tế ngầm đối với các nền kinh tế phát triển được hiểu rõ ràng đây là các hoạt động kinh tế phạm pháp, không tuân theo sự quản lý của pháp luật, bao gồm các hoạt động như buôn lậu, trốn thuế, tham nhũng...

Tuy nhiên, ở Việt Nam, để tách bạch được kinh tế ngầm cũng không phải việc đơn giản, do 3 yếu tố:

Một, xuất phát điểm của Việt Nam là nền kinh tế nông nghiệp, tiểu nông nghiệp đang từng bước phát triển lên nền kinh tế công nghiệp.

Trong quá trình chuyển đổi, sẽ có rất nhiều các thành phần kinh tế nhỏ, kinh tế tư nhân, tự thực hiện các giao dịch, buôn bán với nhau mà không tuân theo quy định nào của nhà nước.

Hai, kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường. Theo đó, việc chuyển đổi từ mô hình hoạt động, sản xuất tư nhân, nhỏ lẻ, tự phát sang mô hình doanh nghiệp, phải đăng ký, đóng thuế còn khá lạ lẫm với người dân. Việc thu thuế cũng gặp rất nhiều khó khăn, do cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, chưa có sự thay đổi phù hợp.

Ba, sự mập mờ giữa doanh nghiệp tư nhân với DNNN trong quan hệ hợp tác cũng khiến cho những chi phí giao dịch giữa hai loại hình doanh nghiệp cũng không rõ ràng, minh bạch.

"Cả 3 yếu tố trên đều đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế nhưng lại không có một chuẩn mực thống kê nào phù hợp. Vì thế, tới thời điểm này, tất cả chỉ được ước lượng chứ chưa có được một phương pháp thống kê bài bản, đáng tin cậy về hoạt động này.

Tới đây, nếu thực hiện việc thống kê kinh tế ngầm, tôi cho rằng có thể thực hiện lấy mẫu điểm về thu nhập, chi tiêu của các hộ gia đình trên các quận, huyện của hai thành phố lớn là Hà Nội, TP.HCM. Trên cơ sở đó để xác định chỉ số GDP chính thức và GDP chênh lệch.

Tức là, sẽ phải kết hợp nhiều phương pháp để tính toán như: thống kê chính thức; phương pháp đối chiếu bù trừ giữa các báo cáo từ trung ương tới địa phương, từ các hiệp hội, các bộ ngành...; kết hợp điều tra ở một số lĩnh vực khác nhau... để cho ra được con số đáng tin cậy nhất.

Tôi cho rằng, nếu có thể đưa ra được một con số cụ thể về kinh tế ngầm sẽ giúp cho Chính phủ rất nhiều trong việc xây dựng các chính sách về an sinh xã hội, chính sách tiền lương, cũng như chính sách phát triển kinh tế, xã hội", ông Hiển nói.

Làm sao để hết "ngầm"?

Đặc biệt, Việt Nam đang đứng trước tình trạng bị chảy máu ngoại tệ, theo thống kê của các tổ chức quốc tế, mỗi năm Việt Nam đang để mất khoảng 3 tỷ USD chảy ra nước ngoài, gấp 20 lần tổng vốn doanh nghiệp Việt đầu tư vào Mỹ. Điều này đưa ra lời cảnh báo về những kênh chuyển tiền bất hợp pháp ra nước ngoài, và buộc người ta nghĩ tới mối liên hệ mật thiết giữa các hoạt động này với kinh tế ngầm.

Ông Hiển cho rằng, thống kê, quản lý được kinh tế ngầm sẽ góp phần giúp Chính phủ quản lý tốt hơn dòng tiền chuyển dịch trong nước và nước ngoài, giữ ổn định nguồn tài chính quốc gia.

Thực tế, có 3 hình thức đang được chuyển tiền ra nước ngoài. Hình thức thứ nhất là chuyển tiền theo những học sinh đi du học nước ngoài, những người muốn định cư, kinh doanh, mua nhà tại nước ngoài.

Hình thức thứ hai là, tẩu tán tài sản tham nhũng, tài sản có được từ những hoạt động bất hợp pháp, vi phạm pháp luật. Đây chính là một dạng của rửa tiền.

Hình thức thứ ba là, tiền chuyển đi vì mục đích buôn bán, kinh doanh ngầm, trong đó có chuyển giá...

"Theo ước đoán của tôi, con số 3 tỷ đô là còn rất hạn chế, số tiền bị chuyển ra nước ngoài bất hợp pháp chắc còn lớn hơn rất nhiều", ông Hiển dự đoán.

Để hạn chế được tình trạng chuyển tiền ra nước ngoài đồng thời đưa kinh tế ngầm đến gần với kinh tế thị trường, hoạt động đúng pháp luật, vị chuyên gia cho rằng, đầu tiên phải nâng cao được trình độ hiểu biết của người dân, của các hộ kinh doanh. Giúp họ hiểu rõ hơn về các chính sách thuế, trách nhiệm đóng thuế của doanh nghiệp với Nhà nước.

Tiếp đến là, cải cách, đơn giản hóa, hiện đại hóa các thủ tục hành chính, chính sách đóng thuế nhằm giảm thiểu nhũng nhiễu, phiền hà cho doanh nghiệp. Có như vậy mới kéo được những hoạt động "ngầm" đi theo những hoạt động kinh doanh chính thức của Nhà nước.

Một vấn đề nữa, là phải nghiên cứu giảm thuế, phí cho doanh nghiệp. Ông Hiển cho rằng, cần phải xác định lại cách nhìn nhận, giảm tỷ lệ thuế suất nhưng tỷ suất thu thuế. Tức là thay vì tăng thu các loại thuế suất thì nên giảm thu để khuyến khích doanh nghiệp phát triển. Doanh nghiệp phát triển, kinh doanh có lãi, doanh nghiệp sẽ hăng hái nộp thuế thay vì tìm cách trốn thuế, nợ thuế, né thuế như hiện nay.

Vấn đề tiếp theo là trách nhiệm của cơ quan quản lý thị trường trong vấn đề quản lý, bảo vệ, giữ ổn định thị trường. Muốn có một nền kinh tế thị trường đúng nghĩa, phải chống được hàng gian, hàng giả, hàng lậu.

Cuối cùng, phải ngăn chặn, xử lý thật nghiêm tình trạng chống lưng, bảo kê giữa các cán bộ quản lý với các thành phần, tổ chức hoạt động ngầm.

"Tôi chỉ lấy ví dụ, ngay ở Hà Nội có thông tin xe container đỗ dưới lòng đường trái phép, làm bong tróc lòng đường, người dân ca thán nhưng cán bộ phường lại nói kiểm tra không phát hiện hư hại, không thấy xe xử lý... Chuyện nghe như đùa. Đó chính là một loại hình của kinh tế ngầm, tức là họ được phép làm ngơ, họ được phép nhận chung chi của lái xe để cho lái xe được phép vận chuyện, đậu đỗ xe trái phép.

Như vậy, chúng ta thấy, kinh tế ngầm xuất hiện trong mọi loại hình kinh doanh, có ở mọi quy mô từ nhỏ tới lớn mà sự tiếp tay đến từ chính cơ chế, chính sách, từ những người làm công tác quản lý. Nếu không ngăn chặn, xử lý được tình trạng này rất khó kiểm soát được kinh tế ngầm", ông Hiển nêu.

VietBao.vn

E-mail to friend Email bài viết này


Các bài viết khác:

Tiếp theo >>


Tìm Kiếm: 

^ Về đầu trang | Viet Bao RSS | Dự Báo Thời Tiết | Lịch TV | Liên Hệ - Contact - Quảng Cáo


Copyright©2007 Viet Bao Viet Nam Mobile (xHTML Mobile version), thử nghiệm phần mềm pda.vietbao.vn 1.0