Việt Báo Việt Nam PDA


Đặc sản của người La Chí

Thứ sáu, 30 Tháng một 2009, 17:25 GMT+7

( - Những tấm da trâu được sấy suốt ngày đêm bằng khói và hơi nóng, vì bếp của người La Chí không bao giờ tắt...

Kỳ 1: Vùng đất… thịt trâu

Con trâu ngoài vai trò là vật hiến tế trong các lễ cúng của các gia đình, bản làng, thì nó còn giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong đời sống của người La Chí.

Trong bất cứ lễ cúng gì, từ cúng tổ tiên, cúng lúa mới, cúng xuống đồng, cúng hồn cây lúa, cúng rừng, cúng núi, cúng sông suối, hoặc lễ cúng bắt ma, lập bàn thờ, lễ cưới, món thịt trâu là thứ không thể thiếu được.


Dac san cua nguoi La Chi



Thịt trâu luôn hiện diện ở các chợ miền núi.


Người La Chí có thể sẽ giàu có, sung túc, nếu họ nuôi trâu để bán, nhưng có một điều lạ là họ chỉ nuôi trâu để cày ruộng và làm thịt.

Trâu được coi là món ăn hàng ngày, và họ có thể ăn quanh năm suốt tháng.

Món thịt trâu gắn bó với người La Chí từ hàng ngàn năm nay, nên không biết từ khi nào, thịt trâu đã trở thành đặc sản.

Nếu du khách lên Hoàng Su Phì, hỏi về các món đặc sản, ngoài thắng cố, rượu ngô của người Mông, lợn cắp nách của người Mán, thì món thịt trâu chua, thịt trâu khô và đặc biệt là món da trâu nướng chính là đặc sản của người La Chí.

Trong những ngày giáp Tết, đến những vùng của người La Chí, thấy trâu đổ uỳnh uỵch. Nhà nhà mổ trâu, bản bản mổ trâu.


Dac san cua nguoi La Chi

Để cưới được vợ, các chàng trai La Chí phải chuẩn bị rất nhiều trâu.


Họ lọc thịt trâu làm đủ các món xào nấu, mời họ hàng, anh em, bản làng đến đánh chén no say, rượu chan ngập bát.

Ăn không hết, họ đem thịt trâu làm các món thịt chua, thịt khô, thịt trâu gác bếp.

Để làm thịt trâu chua, người ta thái thành từng miếng to bằng ba đầu ngón tay, rồi trộn đều với muối và bột gạo rang, sau đó cho vào hũ rồi đậy kín.

Khi thịt trâu được ủ muối kiểu này, có thể để 1-2 năm không hỏng. Hàng ngày, người ta xúc ra ăn, hoặc chỉ khi có khách quý mới bỏ thịt trâu muối ra thết khách.

Món thịt trâu khô cũng là một đặc sản rất ngon. Thịt được thái miếng to bằng cổ tay, dài 20 cm, rồi ướp với các loại gia vị, trong đó, thứ gia vị quan trọng nhất là hạt mắc khén (còn gọi là tiêu rừng), rồi xiên vào que, treo lên gác bếp giữa nhà.


Dac san cua nguoi La Chi



Con trâu béo của thầy cúng Vương Ngọc Phúc.


Cứ treo như vậy chừng 1 tuần, thịt bị khói ám, khô quắt lại, đen bóng và cứng như cục sắt.

Khi nhắm rượu, vặt vài thanh xuống, vùi trong tro bếp một lúc, đem chày đập xơ ra, rồi ăn. Đây là món cực kỳ thú vị đối với dân nhậu.

Tuy nhiên, món ăn thú vị và để lại nhiều ấn tượng nhất đối với tôi là món da trâu nướng.

Đối với các dân tộc khác, da trâu thường được chế biến làm các vật dụng khác. Người ta thường thuộc da làm mặt trống, làm giày dép, túi xách. Thế nhưng, đối với người La Chí, da trâu là món ăn không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết.

Khi mổ trâu, người La Chí cạo sạch lông, lột lấy da. Những miếng da trâu được cắt thành từng mảnh dài cả mét, rộng 15-20 cm.

Sau khi làm sạch, người ta đem thui bằng rơm cho da trâu lên màu vàng ruộm, sau đó quét các loại gia vị lên hai mặt của tấm da, rồi đặt lên gác bếp cho khói đượm vào hàng ngày.


Dac san cua nguoi La Chi

Những tấm da trâu này là món ăn không thể thiếu trong những ngày Tết của người La Chí.

Đến nhà người La Chí, có thể thấy rất nhiều tấm da trâu nằm trên gác bếp, cách mặt bếp chừng một mét.

Những tấm da trâu này được sấy suốt ngày đêm bằng khói và hơi nóng, vì bếp của người La Chí không bao giờ tắt.

Khách quý đến nhà, đặc biệt là trong những ngày lễ, Tết, gia chủ sẽ chặt những miếng da trâu cong queo vùi vào than nóng cho da chín phồng lên, rồi bẻ thành từng miếng ăn, giòn như bánh đa mà bùi và thơm không tả nổi.


Dac san cua nguoi La Chi



Phải là khách quý mới được mời uống rượu bằng sừng trâu.


Là khách quý, nên tôi đã được ngồi bên bếp than hồng giữa nhà thầy cúng Vương Ngọc Phúc sưởi ấm, uống trà dây, rồi ăn da trâu khô, uống rượu ku y (rượu nếp cái, được chế biến theo phương pháp rất cổ xưa) bằng sừng trâu ngọt lịm cuống họng.

Trong nhà người La Chí thường gác rất nhiều sừng trâu trên bàn thờ. Mỗi sừng trâu biểu tượng cho một người trong gia đình đã chết.

Những con trâu lớn, sau khi hiến tế cho tổ tiên, sừng trâu được cắt đem về gác ở bàn thờ để làm “chén” mời tổ tiên uống rượu.

Mỗi khi thực hiện các nghi lễ quan trọng, thầy cúng thường rót rượu vào sừng trâu để mời thần thánh, tổ tiên của gia chủ về uống rượu.

Trong lễ cúng, chỉ thầy cúng mới được uống rượu bằng sừng trâu mà thôi, bởi thầy cúng cũng được tôn trọng ngang hàng với tổ tiên.

Do đó, đối với người La Chí, phải là khách quý lắm, như người thân trong nhà, mới được họ mời uống rượu bằng sừng trâu.

Rượu ku y chứa trong những chiếc hũ lớn, cất ở góc nhà từ nhiều năm được bê ra.

Thầy cúng Vương Ngọc Phúc dùng chiếc gáo tre khuấy đều hũ rượu, rồi múc ra, rót đầy vào những chiếc sừng trâu đen trùi trũi.


Dac san cua nguoi La Chi



Mổ trâu ăn Tết.


Mỗi chiếc sừng trâu chứa được gần lít rượu. Mỗi người cầm một chiếc, cùng cụng “ly”, mời tổ tiên người La Chí về uống cùng.

Là người không biết uống rượu, nhưng bên bếp than hồng, nâng chiếc sừng trâu, nhâm nhi miếng da trâu nóng hổi, giòn tan, tôi cũng uống hết được một “chén”.

Bất kỳ ai, dù đàn bà hay đàn ông, dù uống được rượu hay không, khi đã được người La Chí mời uống rượu bằng sừng trâu, thì đều phải uống hết, để tỏ lòng thành và sự tôn trọng tổ tiên của người La Chí.

Điều lạ là, dù uống cạn sạch “chén” rượu sừng trâu, song không thấy ai say cả, nhưng cảm giác "biêng biêng" ngây ngất kéo dài tới mấy ngày liền.

Ngồi bên bếp lửa hồng, giữa núi rừng, nhai da trâu nướng, gặm thịt trâu khô, uống rượu ku y bằng sừng trâu, có cảm giác rất thi vị, như thuở hồng hoang nào đó vọng về...

Phạm Ngọc Dương

Việt Báo //

E-mail to friend Email bài viết này


Các bài viết khác:

Tiếp theo >>


Tìm Kiếm: 

^ Về đầu trang | Viet Bao RSS | Dự Báo Thời Tiết | Lịch TV | Liên Hệ - Contact - Quảng Cáo


Copyright©2007 Viet Bao Viet Nam Mobile (xHTML Mobile version), thử nghiệm phần mềm pda.vietbao.vn 1.0